Η Κυπριακή Ακαδημία Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών αποφάσισε την απονομή του Οίκοθεν Βραβείου της Τάξης των Γραμμάτων και των Τεχνών για το 2026 στον σκηνοθέτη Ανδρέα Πάντζη, σε αναγνώριση της πολυετούς και σημαντικής προσφοράς του στην κινηματογραφική και θεατρική τέχνη, καθώς και της ιδιαίτερης συμβολής του στην καλλιτεχνική και πολιτιστική ζωή της Κύπρου.
Ο Ανδρέας Πάντζης, με καταγωγή από την κατεχόμενη Αμμόχωστο, σπούδασε σκηνοθεσία στο Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογραφίας της Μόσχας. Παράλληλα, μετεκπαιδεύτηκε στη θεατρική σκηνοθεσία στο Θέατρο Taganka, υπό τον Yuri Lyubimov, και στη σκηνοθεσία όπερας στο Μουσικό Θέατρο Stanislavski και Nemirovich-Danchenko της Μόσχας. Η κινηματογραφική του δημιουργία περιλαμβάνει ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ με ιδιαίτερο κοινωνικό, ιστορικό και πολιτιστικό περιεχόμενο. Η ταινία «Ο Βιασμός της Αφροδίτης» τιμήθηκε, μεταξύ άλλων, με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη στο 26ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1985, με Ειδικό Βραβείο στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Mannheim και με τον Ορειχάλκινο Φοίνικα στο Valencia Mediterranean Film Festival, ενώ απέσπασε και τα Κρατικά Βραβεία Σκηνοθεσίας και Μοντάζ του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας. Ιδιαίτερη διεθνή αναγνώριση γνώρισε η «Σφαγή του Κόκορα», η οποία απέσπασε σειρά βραβείων στο 37ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1996, καθώς και διακρίσεις σε φεστιβάλ στη Βάρνα, στη Ρώμη και στη Βαρκελώνη. Το 1997 βραβεύθηκε στη Βαρκελώνη ως Καλύτερη Ευρωπαϊκή Ταινία Μυθοπλασίας. Το 1998 εκπροσώπησε την Ελλάδα στα Βραβεία Όσκαρ στην κατηγορία της Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Η ταινία «Το Τάμα» απέσπασε επίσης σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Βραβείο FIPRESCI και το Τρίτο Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο 42ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 2001, καθώς και βραβείο στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Καΐρου το 2002.
Παράλληλα με το κινηματογραφικό του έργο, ο Αντρέας Πάντζης έχει αναπτύξει μακρά και σημαντική δραστηριότητα στο θέατρο και την όπερα. Την περίοδο 1979–1981 διηύθυνε το Θεατρικό Εργαστήρι του Δημητρίειου Πολιτιστικού Κέντρου στη Λάρνακα. Η δράση του συνδέθηκε από νωρίς με την καλλιέργεια της θεατρικής έκφρασης και την ανάδειξη νέων δημιουργικών δυνατοτήτων. Η συνολική του προσφορά αναγνωρίστηκε με βράβευση για το σύνολο της κινηματογραφικής του δημιουργίας από το 29ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου το 2016. Το έργο του έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο αφιερωμάτων από σημαντικούς πολιτιστικούς και κινηματογραφικούς φορείς, μεταξύ των οποίων η γερμανική Κινηματοθήκη «Kino Arsenal» του Βερολίνου, καθώς και πολιτιστικοί οργανισμοί στην Κύπρο και στην Ελλάδα.
Η απόφαση λήφθηκε κατά την 74η Συνεδρία της Ολομέλειας της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, στις 21.10.2026. Το Οίκοθεν Βραβείο απονέμεται σε καταξιωμένες προσωπικότητες των επιστημών, των γραμμάτων ή των τεχνών, με σημαντική προσφορά και αναγνωρισμένα επιτεύγματα, οι οποίες συνδέονται με την Κύπρο και έχουν συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη των αντίστοιχων τομέων στην Κύπρο ή στο εξωτερικό.
