Αριστείο της Κυπριακής Δημοκρατίας

Το Αριστείο απονέμεται σε διακεκριμένες και κορυφαίες προσωπικότητες των Επιστημών, των Γραμμάτων ή των Τεχνών, με σημαντική προσφορά και αναγνωρισμένα επιτεύγματα στον τομέα τους. Το Αριστείο συνιστά αναγνώριση των προσωπικοτήτων που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάπτυξη της κυπριακής επιστήμης, γραμμάτων ή τεχνών ή των οποίων το έργο συνέβαλε στην περαιτέρω ανύψωση του επιστημονικού, πνευματικού ή και καλλιτεχνικού επιπέδου και το οποίο τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης και γενικής εκτίμησης. Υποψήφιοι για το Αριστείο μπορούν να είναι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας ανεξαρτήτως διαμονής ή αλλοδαποί εφόσον είτε έχουν μόνιμη διαμονή στην Κύπρο για πέραν των πέντε ετών είτε είναι κυπριακής καταγωγής.

Βραβευθέντες

2020
2021
2022
2023
2024
2025

Ο Τόνυ Κουζαρίδης είναι Καθηγητής Βιολογίας Καρκίνου στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Είναι διευθυντής και συνιδρυτής του Ινστιτούτου Milner Therapeutics και Ανώτερος Επικεφαλής Ομάδας στο Ινστιτούτο Gurdon. Είναι ένας από τους 10 κορυφαίους επιστήμονες (μεταξύ όλων των επιστημονικών πεδίων) στο Πανεπιστήμιο του Cambridge κατά την εικοσιδυάχρονη περίοδο 1996 – 2017. Ο Καθηγητής Κουζαρίδης γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1958. Έγινε πρόσφυγας κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1974 και μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ολοκλήρωσε το πρώτο του πτυχίο στο Πανεπιστήμιο του Leeds και το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Εκπόνησε μεταδιδακτορική εργασία στο εργαστήριο MRC Μοριακής Βιολογίας στο Cambridge και στο Ιατρικό Κέντρο Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Η ερευνητική ομάδα του Καθηγητή Κουζαρίδη στο Ινστιτούτο Gurdon επικεντρώνεται στις επιγενετικές τροποποιήσεις και στον ρόλο τους στον καρκίνο. Ανακάλυψε ένα από τα πρώτα ένζυμα που τροποποιούν την χρωματίνη (CBP) και ως αποτέλεσμα έδωσε έναυσμα στη δημιουργία της σύγχρονης εποχής της Επιγενετικής. Ανακάλυψε επίσης το χημικό μόριο iBET ως αποτελεσματική θεραπεία κατά της οξείας μυελοειδούς λευχαιμίας (AML-leukaemia). Πρόσφατα άρχισε να αναπτύσσει ένα νέο πεδίο της Επιγενετικής του RNA. Η έρευνα του πρωτοπόρησε στην αναγνώριση ενζύμων που τροποποιούν το RNA και εμπλέκονται στον καρκίνο. Ο Καθηγητής Κουζαρίδης έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα στα πιο σημαντικά περιοδικα της επιστήμης και ίδρυσε εταιρείες παραγωγής φαρμάκων και επιστημονικών οργάνων. Ο καθηγητής Κουζαρίδης έχει λάβει πολλά διεθνή βραβεία και διακρίσεις για τη συμβολή του στην Ιατρική και τις σχετικές επιστήμες,όπως το Wellcome Trust Medal, το Tenovus Medal στη Μοριακή Ιατρική (Ηνωμένο Βασίλειο), το Bodossaki Foundation prize στη Βιολογία (Ελλάδα), το Bijvoet Medal (Ολλανδία), το Biochemical Society Award

Novartis Medal and Prize (Ηνωμένο Βασίλειο) και το Heinrich Wieland Prize (Γερμανία).

Ο Νίκος Κουρούσης γεννήθηκε το 1937 στο Μιτσερό της Κύπρου. Σπούδασε τέχνη στο St. Martins and Hornsey College of Art στο Λονδίνο, όπου φοίτησε επί πέντε έτη (1960–1965). Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του επέστρεψε στην Κύπρο, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα, αναπτύσσοντας ένα πολυσχιδές και διαρκώς εξελισσόμενο εικαστικό έργο.

Ο Κουρούσης ανήκει στη γενιά των Κύπριων καλλιτεχνών της δεκαετίας του 1960 που ανανέωσαν ριζικά τη σύγχρονη κυπριακή τέχνη, συγχρονίζοντας τις αναζητήσεις τους με τις διεθνείς εικαστικές εξελίξεις. Το έργο του χαρακτηρίζεται από πρωτοποριακό πνεύμα, πειραματισμό και διεύρυνση των εκφραστικών μέσων.

Μέχρι το 1968 η ζωγραφική του κινήθηκε σε αφαιρετικά λεξιλόγια, επηρεασμένη από τον αγγλικό κονστρουκτιβισμό και τη σχολή του St Ives. Στη συνέχεια στράφηκε σε ακόμη πιο αφαιρετικές μορφές, με έμφαση στην έννοια του χώρου, ενώ σταδιακά επεκτάθηκε στη διερεύνηση του πραγματικού χώρου και του χρόνου μέσω κατασκευών και εγκαταστάσεων. Από το 1976 δημιουργεί έργα-περιβάλλοντα που αλληλεπιδρούν με τον φυσικό χώρο.

Η καλλιτεχνική του πορεία διευρύνθηκε περαιτέρω με τη χρήση νέων μέσων, όπως το video art και οι νέες τεχνολογίες, τις οποίες ενσωμάτωσε σε εγκαταστάσεις του από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, ιδιαίτερα μετά την περίοδο διδασκαλίας του ως

επισκέπτης καθηγητής στο Pratt Institute της Νέας Υόρκης (1987). Η θεματογραφία του συνδέεται στενά με τον μύθο, από τον οποίο αντλεί αρχέτυπα και υπερχρονικές έννοιες γύρω από τη ζωή και τον θάνατο.

Έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες ατομικές εκθέσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό (Αθήνα, Λονδίνο, Γερμανία, Νέα Υόρκη κ.ά.) και έχει συμμετάσχει σε σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις, όπως η Τριενάλε Νέου Δελχί (1968), η Μπιενάλε Νέων στο Παρίσι (1969), η Μπιενάλε Σάο Πάολο (1971), η Μπιενάλε Βενετίας (1990), καθώς και σε πλήθος διεθνών μπιενάλε χαρακτικής (Λουμπλιάνα, Fredrikstad, Frechen κ.ά.).

Το 2004 εκπροσώπησε την Κύπρο στην έκθεση OPEN 2004 στη Βενετία με την εγκατάσταση Rape of Europe. Παράλληλα, έχει σημαντική συμβολή στη σκηνογραφία και ενδυματολογία, συνεργαζόμενος με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου και άλλους θεατρικούς φορείς, συμβάλλοντας στην ανανέωση της θεατρικής έκφρασης στην Κύπρο. Το 2012 τιμήθηκε με το βραβείο σκηνογραφίας του ΘΟΚ.

Το έργο του Κουρούση έχει τύχει διεθνούς αναγνώρισης και περιλαμβάνει πολυάριθμες εκθέσεις, εκδόσεις και συμμετοχές. Γλυπτά του κοσμούν δημόσιους χώρους στην Κύπρο, την Ελλάδα και διεθνώς, ενώ το 2012 ιδρύθηκε το Ίδρυμα Νίκος Κουρούσης και το 2013 εγκαινιάστηκε το Μουσείο και Πάρκο Γλυπτικής στο Μιτσερό.

O Καθηγητής Συμεών (Σίμος) Χρ. Συμεωνίδης γεννήθηκε στον Λυθροδόντα και
σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, λαμβάνοντας το 1972
πτυχίο νομικής με βαθμό 10, και ακολούθως το 1973 πτυχίο στις Πολιτικές Επιστήμες από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Συνέχισε με υποτροφία στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, απ’ όπου απέκτησε τα πτυχία Master in Law και S.J.D. Το 1976 άρχισε τη διδακτική του σταδιοδρομία στη Θεσσαλονίκη και το 1978 συνέχισε στο Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνα, όπου υπηρέτησε και ως αντιπρύτανης για εφτά χρόνια. Στη Λουιζιάνα κατείχε τη διακεκριμένη έδρα Albert Tate. Το 1999 εξελέγη κοσμήτορας του Πανεπιστημίου Willamette στο Όρεγκον των ΗΠΑ, θέση στην οποία υπηρέτησε για δώδεκα χρόνια.
Στο Πανεπιστήμιο αυτό κατέχει τη διακεκριμένη τιμητική έδρα Alex L. Parks, ενώ έχει ανακηρυχθεί Κοσμήτορας επί τιμή. Έχει διδάξει πολλές φορές στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, στην Ακαδημία Διεθνούς Δικαίου της Χάγης και σε πολλά φημισμένα πανεπιστήμια στην Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία.
Έχει, μεταξύ άλλων, ανακηρυχθεί, ως Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Νομικών
Επιστημών και της Αμερικανικής Εταιρείας Συγκριτικού Δικαίου. Έχει εκλεγεί ως μέλος του Αμερικανικού Νομικού Ινστιτούτου και μέλος της Τάξης του Coif, ενώ έχει υπηρετήσει ως Πρόεδρος της Ένωσης Αμερικανικών Νομικών Σχολών για το πεδίο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Ανάμεσα στις πολλές διακρίσεις του ξεχωρίζει η εκλογή του το 2021 ως μέλους της Academia Europaea. Το 2019 εκλέχθηκε επίτιμο μέλος του Institut de Droit International. Το 2017 ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Κίνας και εξωτερικό μέλος της Ακαδημίας Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών της Βενεζουέλα. Είναι επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Κύπρου, του Πανεπιστημίου Willamette και του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έχει τιμηθεί με το βραβείο Robert L. Misner Award for Excellence in Faculty Scholarship (2016), και το Certificate of Merit της Αμερικανικής Εταιρείας Διεθνούς Δικαίου (2015), ενώ από την Αμερικανική Εταιρεία Συγκριτικού Δικαίου έχει τιμηθεί με το Lifetime Achievement Award (2015), το Courtland H. Peterson Senior Scholar Prize (2013), και το Friedrich K. Juenger Prize in Private International Law (2001). Η Academia Mexicana de Derecho Privado y Comparado ονόμασε το εθνικό της συνέδριο για το 2011 προς τιμήν του, ενώ τιμήθηκε από την Asociación Americana de Derecho Internacional Privado για την εξαιρετική του συμβολή στην προώθηση του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Το Louisiana Law Review αφιέρωσε ένα ολόκληρο τεύχος προς τιμήν του το 2000.
Ο Καθηγητής Συμεωνίδης έχει δημοσιεύσει 27 βιβλία και 135 νομικές μελέτες σε οκτώ γλώσσες. Ένα από τα βιβλία του περιλήφθηκε στα πέντε κλασικά βιβλία της Διεθνούς Ακαδημίας της Χάγης, ενώ γενικά τα βιβλία του τιμήθηκαν με έξι επιστημονικά βραβεία.
Τα Ανώτατα Δικαστήρια των ΗΠΑ, Ηνωμένου Βασιλείου και του Ισραήλ έχουν κάνει 25 τιμητικές παραπομπές στο έργο του, χαρακτηρίζοντάς τον «ηγετική αυθεντία στο Δίκαιο των ΗΠΑ». Επίσης, έχει χαρακτηρισθεί «ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης» και «γίγας του ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου» των ΗΠΑ, «ο πατέρας των κωδικοποιήσεων» και «ο ηγετικός εμπειρογνώμων του συγκριτικού ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου στον κόσμο». Το έργο του χαρακτηρίστηκε από τη σύνδεση της θεωρίας με την πρακτική, όπως επιβεβαιώνεται και από την εντυπωσιακή, για τρεις δεκαετίες, ετήσια αξιολόγηση των αποφάσεων των αμερικανικών και διεθνών δικαστηρίων στο πεδίο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, η οποία συνέβαλε στην αναμόρφωση του κλάδου. Η διεθνής αντικατάσταση της τυπολατρικής διαδικασίας επιλογής κανόνων δικαίου, με εξειδικευμένους κανόνες που στηρίζονται σε εμπειρική έρευνα, καινοτόμες μεθοδολογίες, και αναθεώρηση του θεωρητικού πλαισίου οφείλει πολλά στον Συμεωνίδη.

Ο Κυριάκος Αθανασίου σπούδασε στο New York Institute of Technology (B.Sc.), και Columbia University, (M.Sc., Ph.M., και Ph.D.) στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ). Δίδαξε στο University of Texas San Antonio, ΗΠΑ, Health Science Center και Mechanical Engineering, Department of Orthopaedics και Department of Bioengineering, στο Rice University, ΗΠΑ, ως Karl F. Hasselmann Professor of Bioengineering, στο University of California Davis ως Distinguished Professor of Biomedical Engineering, και στο University of California, Irvine, ΗΠΑ ως Distinguished Professor και Henry Samueli Chair in Engineering. Η έρευνά του αφορά σε διεπιστημονικά πεδία μεταξύ της μηχανικής, της ιατρικής, της χειρουργικής, της κτηνιατρικής χειρουργικής και των βιοιατρικών επιστημών.
Ο Καθηγητής Κυριάκος Αθανασίου είναι παγκοσμίου φήμης διαπρεπής επιστήμονας στον τομέα της Βιοϊατρικής Μηχανικής, με πολυάριθμα βραβεία και σημαντικές διακρίσεις για το πρωτοποριακό έργο του, κυρίως διότι βοήθησε στη βελτίωση της παγκόσμιας υγείας σε τρία διαφορετικά πεδία επιστημών, στη Μηχανική των Ιστών, στα Βιοϋλικά και στην Αναγεννητική Ιατρική.

Ο Μάριος Ιωάννου Ηλία είναι διεθνώς αναγνωρισμένος Κύπριος συνθέτης, ακαδημαϊκός και διευθυντής καλλιτεχνικών θεσμών, με έργο που συνδυάζει τη μουσική δημιουργία με τις διεπιστημονικές τέχνες, την τεχνολογία και τη συλλογική καλλιτεχνική εμπειρία. Γεννήθηκε στην Πάφο το 1978 και αποφοίτησε με άριστα από το Α΄ Λύκειο Πάφου, ενώ υπηρέτησε στη Στρατιωτική Μουσική της Εθνικής Φρουράς.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης και στο Mozarteum του Σάλτσμπουργκ, από όπου αποφοίτησε με άριστα σε τρεις κλάδους, ενώ πραγματοποίησε και σπουδές στη Μουσική Ακαδημία της Βασιλείας. Εκπόνησε διδακτορική διατριβή με αντικείμενο την πολυαισθητική και τη σύγχρονη όπερα, η οποία βραβεύτηκε και εκδόθηκε από τον οίκο Schott, ενώ δεύτερη διδακτορική έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον εστίασε στη σχέση λογοτεχνίας και μουσικής στον 20ό και 21ο αιώνα.

Το συνθετικό του έργο περιλαμβάνει περίπου 100 συνθέσεις (συμφωνίες, όπερες, ορατόρια και πολυμεσικές παραγωγές), με κεντρική έννοια την «πολυμεσικότητα», όπου ήχος, εικόνα, χώρος, κίνηση και τεχνολογία συνδιαμορφώνουν ενιαία καλλιτεχνική εμπειρία. Έχει αναπτύξει πρωτοποριακές μορφές, όπως το «film concert» και μεγάλες πολυμεσικές συνθέσεις-γεγονότα, μεταξύ των οποίων το διεθνώς αναγνωρισμένο «Autosymphonic».

Τα έργα του έχουν παρουσιαστεί από κορυφαίες ορχήστρες και όπερες διεθνώς και σε σημαντικές αίθουσες και πολιτιστικά κέντρα στην Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Έχει αποσπάσει περισσότερα από 50 διεθνή βραβεία, ενώ το έργο του έχει χαρακτηριστεί ως ορόσημο της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας από διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Έχει διατελέσει καλλιτεχνικός διευθυντής σημαντικών οργανισμών, μεταξύ των οποίων το Πάφος 2017 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, και κατέχει ηγετικές θέσεις σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς πολιτιστικούς θεσμούς, ενώ είναι μέλος και αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών.
Παράλληλα, έχει έντονη ακαδημαϊκή δραστηριότητα, διδάσκοντας και επιβλέποντας έρευνα σε πανεπιστήμια και ανώτατα ιδρύματα διεθνώς. Το 2025 εξελέγη Τακτικό Μέλος στην Έδρα Μουσικής Σύνθεσης της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών.

Το έργο του έχει τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (2022), το Αριστείο και το Χρυσό Μετάλλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας (2024), καθώς και διεθνείς τιμητικές διακρίσεις για τη συμβολή του στη σύγχρονη μουσική και τον πολιτισμό.

Αριστείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Καθηγήτρια Φοίβη Κουντούρη
Η Ολομέλεια της Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών αποφάσισε, κατά πλειοψηφία, όπως απονείμει το Αριστείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Καθηγήτρια Φοίβη Κουντούρη. Η Καθηγήτρια Κουντούρη είναι μια διακεκριμένη προσωπικότητα με σημαντικά και αναγνωρισμένα επιτεύγματα σε θέματα οικονομίας της αειφορίας, βιωσιμότητας και φυσικών πόρων. Το έργο της επικεντρώνεται στην ανάπτυξη ανθρωποκεντρικών, διεπιστημονικών μαθηματικών συστημάτων για τη βιώσιμη διάδραση μεταξύ της φύσης, της κοινωνίας και της οικονομίας.
Κάτοχος MPhil και PhD από το University of Cambridge, με ακαδημαϊκές θέσεις στα University of Cambridge, University College London, London School of Economics and Political Science, University of Reading και στο Πολυτεχνείο της Δανίας, η Φοίβη Κουντούρη ειναι σήμερα καθηγήτρια στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Visiting Professor στο Τμήμα Γεωεπιστημών του University of Cambridge και Senior Research Fellow στο Peterhouse, University of Cambridge. Κατόπιν πρόσκλησης του Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών, προεδρεύει της Παγκόσμιας Έκθεσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη 2027. Είναι επίσης Πρόεδρος του World Council of Environmental and Natural Resource Economists Association, υπήρξε Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος για 10 χρόνια της European Association of Environmental and Resource Economists, ενώ προεδρεύει του UN Sustainable Development Solutions Network Global Climate Hub και του European Ηub (900 πανεπιστήμια). Ίδρυσε και διευθύνει, μεταξύ άλλων, το Alliance of Excellence for Research and Innovation on Aeiphoria (AE4RIA) – με 200 ερευνητές και 100 ερευνητικά έργα με εφαρμογές σε 120 χώρες- , το Research Laboratory on Socio-Economic and Environmental Sustainability του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και τη Μονάδα Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες Πληροφορίας, Επικοινωνιών και Γνώσης.
Είναι εκλεγμένο μέλος πολυάριθμων διεθνών ακαδημιών, μεταξύ των οποίων: Academia Europaea, World Academy of Art and Science, European Academy of Sciences and Arts, Academy of Engineering and Technology of the Developing World, InterAcademy Partnership, European Association of Environmental and Resource Economists και European Forest Institute. Ενεργεί συμβουλευτικά σε διεθνείς οργανισμούς όπως ΟΗΕ, G20, Διεθνή Τράπεζα, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, World Bank, OECD, EBRD, WHO, ενώ εχει διοριστεί ως μία εκ των επικεφαλής στην Lancet COVID-19 Commission, μελος της Pontifical Academy of Social Sciences – Financing for Development, Ambassador for the European Research Council, EU Climate Pact Ambassador, Member of the EIB Climate Leaders Network και σε πληθώρα άλλων διεθνων οργανισμών. Διατελεί Editor σε κορυφαία διεθνή επιστημονικά περιοδικά, συμπεριλαμβανομένου του Nature: Climate Action, καθώς και σε ηγετικά περιοδικά της Οικονομικής Επιστήμης. Έχει διοργανώσει πλήθος διεθνών συνεδρίων, έχει εκδώσει 20 βιβλία και 700 δημοσιευμένες εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά διεθνούς κύρους και έχει υπάρξει κεντρική ομιλήτρια σε σημαντικά διεθνή φόρα σε όλο τον κόσμο. Μεταξύ των σημαντικών διακρίσεών της συγκαταλέγονται το ιδιαίτερα τιμητικό European Research Council, το Βραβείο Θετικών Επιστημών της Ακαδημίας Αθηνών και ειναι μέλος της Nominating Committee for the Nobel Prize in Economics.